Başlangıç > çek mağdurları, genel > KARŞILIKSIZ ÇEK VE YENİ ÇEK KANUN TASARISI

KARŞILIKSIZ ÇEK VE YENİ ÇEK KANUN TASARISI

Karşılıksız Çek Keşidesi
3167 sayılı Kanunda öngörülen en önemli değişiklik, karşılıksız çek hükümlerinde yapılmaktadır. Bu çerçevede, yeterli karşılığı bulunmadığı için çeki kısmen veya tamamen ödemeyen muhatap banka, hesap sahibine, kendisine ait bütün çek defterlerini aldığı bankalara geri vermesini, ibraz tarihini izleyen on işgünü içinde iadeli taahhütlü mektupla bildirecektir (Tasarı m.5). Mevcut düzenlemede banka tarafından gönderilen ihtarda, düzeltme hakkının süresi içinde kullanılmaması durumunda çek keşide yasağı ve cezai yaptırımlarla karşılaşacağı uyarısı da yer almaktadır. Tasarı ile getirilen yeni sistemin bir gereği olarak, ihtar metninden söz konusu uyarılar çıkarılmış ve hesap sahibinden sadece çek defterlerini iade etmesinin talep edilmesi öngörülmüştür.
Tasarıda düzeltme hakkının kullanılma süresi de mevcut kanundan farklı bir sisteme bağlanmıştır. 3167 sayılı Kanunun 8.maddesi uyarınca, hesap sahibi ihtar mektubunu aldığı tarihten itibaren yedi işgünü içinde düzeltme hakkını kullanmak suretiyle çek keşide hakkını yeniden kazanabilmektedir. Yeni düzenlemede, düzeltme hakkını kullanma süresi yedi işgünü yerine on gün olarak kabul edilmiş ve sürenin başlangıcı, ihtarın tebliğine değil, ibraz süresinin bitimine bağlanmıştır (Tasarı m.6). Dolayısıyla, düzeltme hakkının kullanılma süresi, çekte yazılı keşide gününe göre hesaplanacak ibraz süresinin bitim tarihinden itibaren on gün olarak belirlenmiştir. Bu değişiklik, uygulamada karşılaşılan süre hesabı sorununu ortadan kaldırıcı nitelikte ve basit bir hesapla düzeltme süresinin dolup dolmadığının belirlenmesine imkan vermektedir. Öte yandan, mevcut düzenlemedeki bu hakkın bir yıl içinde ancak iki defa kullanılabilmesini öngören hüküm de madde metninden çıkarılmaktadır. Dolayısıyla, hesap sahibine sınırsız düzeltme hakkı tanınmış olmaktadır.
Hesap sahibinin düzeltme hakkını süresi içinde kullanmaması durumunda, muhatap banka, mevcut düzenlemede olduğu gibi, Türkiye Cumhuriyet Merkez Bankasına bildirmekle yükümlüdür. Bu açıdan, tasarı ile getirilen değişiklik bildirim süresinin işlemeye başlayacağı tarihe ilişkindir (Tasarı m.7). Buna göre, muhatap banka, yeterli karşılığı olmadığı için çekin ödenmediğini ve hesap sahibine ait bilgileri, düzeltme hakkının kullanılamaz halde geldiği tarihten itibaren on işgünü içinde Türkiye Cumhuriyet Merkez Bankasına, Türkiye Cumhuriyet Merkez Bankası da otuz işgünü içinde bankalara bildirecektir.
Karşılıksız çek keşidesine uygulanacak yaptırıma gelince, mevcut düzenlemede, 3167 sayılı Kanunun 16.maddesi uyarınca, ibraz süresi içinde veya üzerinde yazılı keşide tarihinden önce ibraz edildiği halde yeterli karşılığı olmadığı gerekçesiyle ödenmeyen çeki keşide eden kişiler bir yıldan beş yıla kadar hapis cezası ile cezalandırılmaktadır. Tasarı ile Anayasa değişikliğine paralel olarak karşılıksız çekte uygulanan hürriyeti bağlayıcı ceza (hapis cezası) kaldırılmaktadır. Buna göre, kanunların ayrıca cezalandırdığı haller (dolandırıcılık, sahtecilik vb.) dışında çekin karşılıksız çıkması halinde hapis cezası verilmeyecektir (Tasarı m.13). Bu çerçevede, ekonomik suça ekonomik ceza prensibinden hareketle karşılıksız çek keşide eden hesap sahipleri veya yetkili temsilcilerine hapis cezası verilmesi yerine, çek bedeli kadar ağır para cezası ile cezalandırılması öngörülmektedir.
Karşılıksız çek suçu sadece gerçek kişileri değil, özel hukuk tüzel kişilerini de kapsamaktadır (Tasarı m.13/II). Buna göre, suçun, organ veya temsilcisi tarafından yararına işlenmesi halinde özel hukuk tüzel kişisi de sorumludur. Özel hukuk tüzel kişileri yararına organ veya temsilcisi tarafından keşide edildiği halde karşılıksız çıkan çeklerden dolayı verilecek olan ağır para cezasının muhatabı, tüzel kişi adına çeki düzenleyen kişi (organ veya temsilci) değil, bizzat tüzel kişi olacaktır. Buna karşılık, tüzel kişi adına keşide edilen çekin kişisel amaçlarla düzenlenmiş olması durumunda cezai sorumluluk çeki keşide eden organ veya temsilciye ait olacaktır.
Karşılıksız çek suçunda ağır para cezasının dışında, işlenen suçun niteliğine göre bir yıl ile beş yıl arasında belirlenecek bir süre için hesap sahipleri ile yetkili temsilcilerinin çek hesabı açtırmalarının yasaklanmasına karar verilmesi de söz konusudur (Tasarı m.13/III). 3167 sayılı Kanunda da mevcut olan bu yaptırımın yeni düzenlemeyle kapsamı genişletilmiştir. Buna göre, çek hesabı açtırma yasağı, sadece keşideci için değil aynı zamanda yetkili temsilcileri için de geçerlidir. Bu yasaklamaya uymayanlara, tasarı ile 3167 sayılı Kanuna eklenmesi öngörülen 16a maddesi uyarınca, bir yıldan beş yıla kadar hapis cezası ve yasaklama kararı verilmiş kişilere çek hesabı açan bankalara da ağır para cezası verilecektir.
Karşılıksız çek suçunun hapis cezası yerine ağır para cezası ile cezalandırılması, bu suçtan dolayı ceza alan kişilerin mağduriyetini giderecek niteliktedir. Ancak, ceza türünün değişmesi, mahkemelerin iş yükünü azaltmayacağı gibi, asıl mağdur durumundaki çek hamilini de korumamaktadır. Bu nedenle, mahkemelerin iş yükünü azaltmak üzere bazı tedbirler alınması yerinde olacaktır. Nitekim, tasarının 15.maddesi ile 3167 sayılı Kanuna 16b maddesi olarak eklenmesi öngörülen hüküm uyarınca, karşılıksız çek keşidesinden kaynaklanan suçtan dolayı soruşturma ve kovuşturma yapılması hamilin şikayetine bağlanmakla kalmamış, şikayette bulunan hamile davayı takip etme zorunluluğu da getirilmiştir. Buna göre, şikayette bulunan kişiler şikayet anından itibaren katılan (müdahil) sıfatını kazanmakta ve ceza davasını kendisi veya vekili aracılığıyla takip etmediği takdirde şikayetten vazgeçmiş sayılarak davanın düşmesi olanağı getirilmektedir. Böylece, karşılıksız çeke ilişkin ceza davalarının sürüncemede bırakılması önlenmektedir.

Reklamlar
  1. Henüz yorum yapılmamış.
  1. No trackbacks yet.

Bir Cevap Yazın

Aşağıya bilgilerinizi girin veya oturum açmak için bir simgeye tıklayın:

WordPress.com Logosu

WordPress.com hesabınızı kullanarak yorum yapıyorsunuz. Çıkış  Yap / Değiştir )

Twitter resmi

Twitter hesabınızı kullanarak yorum yapıyorsunuz. Çıkış  Yap / Değiştir )

Facebook fotoğrafı

Facebook hesabınızı kullanarak yorum yapıyorsunuz. Çıkış  Yap / Değiştir )

Google+ fotoğrafı

Google+ hesabınızı kullanarak yorum yapıyorsunuz. Çıkış  Yap / Değiştir )

Connecting to %s

%d blogcu bunu beğendi: